Viaduct in Maarsbergen vernoemd naar kapitein Jan Willem Petter
Op 9 juli 2026 is in Maarsbergen de nieuwe spoorwegonderdoorgang officieel vernoemd naar kapitein Jan Willem Petter. De datum was niet toevallig gekozen: exact 55 jaar eerder, op 9 juli 1971, kwam Petter om het leven bij een noodlottig ongeval op de handgranaatbaan op de Rucphense Heide. Toen tijdens een oefening een op scherp gestelde handgranaat op de grond viel, probeerde hij deze alsnog uit de werpkuil te gooien. De granaat ontplofte en doodde hem op slag. Zijn actie redde het leven van de andere militairen in de kuil, die er lichtgewond vanaf kwamen. Bij het Korps Commandotroepen heerste diepe verslagenheid.
Petter was op dat moment amper twee maanden getrouwd met jonkvrouw Cornelie de Godin de Beaufort. Zij was in verwachting van hun dochter Willemina, die haar vader dus nooit heeft gekend. Op haar uitnodiging kwamen genodigden eerst samen op Landgoed Maarsbergen, waar Petter woonde, trouwde en begraven ligt. De burgemeester van de gemeente Utrechtse Heuvelrug, initiatiefnemer van de vernoeming, lichtte in een toespraak toe hoe het eerbetoon tot stand kwam. Daarna volgde bij het viaduct zelf de onthulling van het naambord.
Onder de aanwezigen bevond zich een grote delegatie oud-commando's van het peloton van Petter — het tentenkamp 1965/5, later het 2e peloton van de 104. Inmiddels allemaal rond de tachtig, maar zoals Otto de Goeij het namens hen verwoordde: "Toen we het nieuws van de naamgeving hoorden, was er maar één reactie: daar willen we bij zijn. Wie kon, is er gewoon."
De Goeij schetste in zijn toespraak wat Petter voor zijn mannen betekende. Ze kenden hem eerst alleen van reputatie: een getalenteerd atleet die met de nationale vijfkampploeg trainde voor de Olympische Spelen van Mexico 1968, en recordhouder op de commando-stormbaan. Maar in plaats van de verwachte macho troffen ze een bescheiden man, wiens eerste woorden waren: "Wij gaan samen het 2e peloton vormen, en dat gaan we sámen doen." Geen autoritair leiderschap, maar het beste uit iedereen naar boven halen — uitzonderlijk in het strak hiërarchische leger van die tijd. "Had je een beter idee dan hem? Dan voerden we dat uit. Al bleef hij de baas hoor", zei De Goeij eerder in het AD/Utrecht.
Dochter Willemina kent haar vader alleen uit verhalen, dagboeken en de herinneringenkamer op de kasteelzolder. "Ik hoor altijd mooie verhalen over mijn vader. Zijn manier van leidinggeven, dat hij kon toegeven dat hij fout zat. Best bijzonder voor die periode. Misschien was hij zijn tijd vooruit", vertelde ze aan het AD. De vergetelheid dreigt in elk geval niet: sinds 2010 bestaat de jaarlijkse Jan Willem Pettermars, en nu draagt ook het viaduct in Maarsbergen zijn naam.
Een eerbetoon aan een bijzondere commando-officier, die veel te jong om het leven kwam.
Toespraak van Otto de Goeij
Dank dat ik namens de cdo's van het tentenkamp 1965/5, het latere 2e pel. van de 104, het peloton van de toenmalige lnt Petter, iets mag zeggen. Op de 1e plaats natuurlijk dank aan de fam. Vd Goes dat we hier mogen zijn en dank aan de gemeente Utrechtse Heuvelrug voor de officiële uitnodiging voor deze onthulling.
Toen ik via Willemina en Maurits het nieuws van die naamgeving doorkreeg en ons peloton op de hoogte bracht, was er maar één reactie: daar willen we bij zijn. Dus zijn we hier: intussen allemaal in of rond de 80 en helaas is een viertal inmiddels overleden. Maar wie kon, is er gewoon!
Het hoe en waarom van deze terechte naamgeving is al duidelijk aan de orde geweest.
Ik wil graag toelichten wat de KJWP voor ons betekend heeft en waarom wij dus hier zijn om dit mee te maken.
Vergeef me als ik hem misschien hier en daar Willem Petter noem. Dubbele voornamen waren bij ons Korps niet in zwang. Dat was meer voor het wapen waar Maurits bij gediend heeft...
Toen wij in januari 1966 (mind you: 60 jaar geleden) na het zwaarste tentenkamp ooit onze Groene Baret verdiend hadden en de Voortgezette Commando-opleidingen doorliepen, hoorden we dat ene lnt Petter onze PC zou worden. Op zich niets bijzonders, we kenden niemand en iemand moest het toch doen. De naam Petter maakte toch wel wat los bij ons. Hij was immers een getalenteerd atleet die trainde voor de Vijfkamp op de O.S. van Mexico in 1968. Maar heftiger nog: zijn naam stond op het bordje bij het begin van de Cdo-stormbaan. Hij was de recordhouder en daar stond een tijd bij waarop de meesten van ons nog niet eens halverwege waren! (In elk geval: ik niet!)
Dus: dat zou wat worden! En het werd wat!
Maar totaal anders dan we verwacht hadden! Geen grote stoere machoman met een grote snor en grote mond, maar een niet al te grote, bescheiden persoon met een wat verlegen uitdrukking op z'n gezicht. Zijn eerste opmerking: 'Wij gaan samen het 2e peloton vormen en dat gaan we SAMEN doen!'
Geen autoritair leiderschap, maar het beste uit elkaar naar boven halen en daar als team gebruik van maken. En hij maakte dat waar! Hij leerde ons dat. Niet uit een boekje of op een schoolbord, maar spelenderwijs en aldoende. Hij leerde ons dat goed leiderschap niet betekent dat je in alles de beste moet zijn of dat je op basis van rang of stand bij voorbaat gelijk hebt. Hij leerde ons dat goed leiderschap betekent dat je het beste uit je mensen naar boven haalt en iedereen, van hoog tot laag, respecteert en laat excelleren in waar hij goed in is. Alles om daarmee het peloton op een nog hoger niveau te brengen.
Zelf was hij ook een fenomenaal goed schutter. Daarin inspireerde hij ons. Het gevolg was uniek. In no time was het hele peloton scherpschutter op zijn persoonlijke wapen, velen van ons zelfs op meer wapens.
Maar hij zette ook ONS graag in onze kracht. Hij liet iets graag aan anderen over als die aangaven het ook te kunnen of te willen proberen. Hij waardeerde het als het goed ging, maar liet het soms ook rustig fout lopen. Zijn stelling: van fouten maken leer je meer dan van vooraf betutteld te worden! Sommigen onder u zullen zeggen: ja, maar dat is toch normaal!? Ja, heden ten dage misschien wel. Maar in een, zeker in die tijd, strak hiërarchisch georganiseerde organisatie als het leger was dat heel bijzonder. Met die lessen van hem hebben wij ons werkzame leven vorm kunnen geven. Voor mij betekende dat: Erken en waardeer de kwaliteit van je medewerkers, Zet ze in hun kracht, Realiseer je dat de man of vrouw achter de machine de beste organisatieadviseur op die werkplek is. Bij een vraag om een oplossing is je antwoord: wat had je zelf gedacht? Zo krijg je de beste oplossingen en hou je dure adviesbureaus buiten de deur.
Zo heeft ieder van ons zijn eigen lessen uit onze tijd met Willem Petter getrokken en staan we daarom in dankbaarheid en vol mooie herinneringen hier en vinden we het mooi dat dit viaduct zijn naam krijgt. Maar laten we eerlijk zijn: Het was natuurlijk veel mooier geweest als die 9e juli 1971, vandaag 55 jaar geleden, een heel ander verloop had gehad. Dat dit viaduct vandaag dan een heel andere naam zou hebben gekregen. (Hier op de Veluwe iets van 'De Hongerige Wolf' of zo.) En wat zou het dan mooi geweest zijn als ONZE Willem Petter dan hier gewoon tussen ons zou staan. Misschien zelfs steunend op 'n stokje. (Dan waren we misschien eindelijk eens sneller geweest dan hij...!) Maar wat veel belangrijker en mooier zou zijn geweest is: dan had Willemina een sportieve, zorgzame en empathische vader gehad en gekend. Dan had Maurits een betrokken schoonvader en hadden Willem en Aert een inspirerende opa gehad. Maar helaas: het is zoals het is. En: de werkelijkheid is niet voor niets geweest. Ook voor ons niet. Daarom stralen onze dankbaarheid en ons respect naar hem vandaag hopelijk ook op jullie af... Dank jullie wel!
Artikel uit AD | Utrecht
Auteur: Herre Stegenga
